Funkcjonowanie samorządu terytorialnego w warunkach kryzysu gospodarczego i finansowego było tematem 5. Forum Samorządowego.

240 naukowców, samorządowców i polityków z całej Polski przyjechało do Szczecina w połowie kwietnia. Panele dyskusyjne Forum poświęcone były m. in. finansom gmin, inwestycjom i gospodarce przestrzennej. Gośćmi Forum byli Elżbieta Bieńkowska, minister rozwoju regionalnego i prof. Stanisław Owsiak, członek Rady Polityki Pieniężnej.

Jak gmina i powiat, który funkcjonuje w roku budżetowym i ma zaplanowane dochody i wydatki odczuwa spowolnienie gospodarcze?

- Z ocen samorządowców wynika, że odczuwalny jest spadek wpływów z podatków - mówi prof. Adam Szewczuk, przewodniczący Rady Programowo-Naukowej V Forum Samorządowego. -Jeśli likwiduje się zakłady pracy, wzrasta stopa bezrobocia i wydatki społeczne. Mniejsze są wpływy z podatków, a zatem finanse samorządów są słabsze. Prof. Szewczuk jest jednak przekonany, że nasze samorządy mogą nie odczuć dotkliwie kryzysu dzięki środkom unijnym, które Polska ma do dyspozycji na lata 2007-2013.

- Po trudnym okresie przyjmowania wniosków i ich weryfikacji, teraz ich wykorzystanie sięga prawie 100 proc. To wielka szansa dla nas wszystkich - mówi Szewczuk.

Miejsca pracy za unijne pieniądze

Spadek wpływów z podatków nie spędza snu z powiek m. in. prezydentowi Stargardu Szczecińskiego Sławomirowi Pajorowi. Podczas konferencji tamtejsza spółka Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej podpisała umowę na dofinansowanie uzbrojenia na powierzchni 300 ha terenów inwestycyjnych na kwotę niemal 14,5 mln zł z marszałkiem województwa. Stargardzki projekt uzyskał dofinansowanie w ramach Poddziałania 1.3.3 Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2007 – 2013 „Wzrost atrakcyjności inwestycyjnej”.

Zdaniem minister Elżbiety Bieńkowskiej, samorządy dzięki pieniądzom z Unii Europejskiej poczuły swoją niezależność. -W ocenie realizacji programów unijnych nie kierujmy się jedynie liczbą podpisanych umów, ale też efektywnością projektów - podkreśla minister Bieńkowska.

Najlepszym przykładem na to jest właśnie inwestycja stargardzka. Podpisano umowę, w wyniku której w regionie pojawią się nowe inwestycje i kilkaset miejsc pracy. Ważne, aby po pięciu latach móc stwierdzić, że są to projekty, na które warto było wydać unijne środki.

- Środki unijne idą nie tylko bezpośrednio do pracodawców, ale i powstają dzięki nim miejsca pracy - np. gdy budujemy wodociągi, czy kanalizacje - zwraca uwagę Sławomir Pajor. – Liczę na to, że nastąpi mobilizacja, która spowoduje, że wykorzystanie środków unijnych będzie szybsze.

Ostrożnie z inwestycjami!

Ale pieniądze z UE to nie wszystko. Podczas Forum Samorządowego dyskutanci mówili o konieczności tworzenia nowych miejsc pracy i sprzyjaniu rozwojowi przedsiębiorczości - one bowiem, obok inwestycji z unijnej kasy mają ratować gminne budżety. Ale, jak przyznaje prof. Szewczuk, w gminach podejmowane są często tzw. działania ostrożnościowe. Analizuje się wieloletnie plany inwestycyjne, po czym niektóre inwestycje nie są rozpoczynane.

- W Szczecinie jesteśmy w przededniu inwestycji, które, mam nadzieję, powstaną. To hala widowiskowo-sportowa, czy nowy stadion. Trzeba jednak miarkować. Za duże rozmiary inwestycji powodują, ze nie tylko sama inwestycja jest droższa, ale i koszty eksploatacyjne są większe - uważa prof. Dariusz Zarzecki, który twierdzi, że spowolnienie gospodarcze pogłębi się. - Trochę za mało myślimy przy organizowaniu takich projektów o aspektach prawnym, organizacyjnym i finansowym. Wynika to chyba z logiki działania gmin, które chcą się często pokazać, co staje się celem samym sobie. A są przecież przykłady stadionów budowanych na Euro 2012, które mogą stać się ciężarem dla inwestorów.

Forum przekracza granice

Organizatorzy Forum: Samorząd województwa zachodniopomorskiego, miasto Szczecin i Katedra Finansów Publicznych Wydziału Zarządzania i Ekonomiki Usług Uniwersytetu Szczecińskiego, zapowiadają, że przyszłoroczne forum będzie miało charakter międzynarodowy.

Podczas tegorocznej konferencji podpisali już list intencyjny w sprawie jego organizacji z Zygmuntem Berdychowskim, przewodniczącym rady programowej Forum Ekonomicznego w Krynicy. Wspólnie postarają się ściągnąć do Szczecina samorządowców i naukowców z Niemiec, Ukrainy i krajów położonych dookoła Bałtyku.

6. Forum Samorządowe zaplanowane jest wstępnie na 8-9 kwietnia 2010 roku.

Michał Abkowicz

Fot. Michał Abkowicz