Jesteś zadowolony z wyników ostatnich demokratycznych wyborów? A może jesteś rozczarowany polską demokracją? No cóż, demokracja to gra, która dzieli społeczeństwa na wygranych i przegranych. Demokracja jest ułomna, bo zwycięża większość, pozostawiając niezadowoloną mniejszość. Rację miał wielki polityk i myśliciel Winston Churchil, który twierdził, że „...demokracja jest najlepszym z najgorszych ustrojów, ale lepszego systemu jeszcze nie wynaleziono.”

A może istnieje jednak jakaś alternatywa dla demokracji? Może istnieje inny rodzaj „kracji” ? Tak, cywilizacja stosowała i stosuje słowo „kracja” z różnymi przedrostkami i z różnymi efektami. Większość koncepcji sprawowania władzy zastygło w ustach filozofów, pozostając do dziś utopiami. Nie miały one i nie mają większego znaczenia dla rozwoju współczesnej cywilizacji.

Polecam lekturę słownika pojęć „...kracja”, raczej gwoli ćwiczenia intelektualnego niż z wiary w to, że odmieni on czyjekolwiek poglądy na „demokrację”. Ja osobiście mam swój typ. Swojego faworyta umieszczam na ostatniej pozycji. Dlaczego? Bo świetnie wypada na tle wad wszystkich tych „kracji”.

Demokracja –„rządy ludu”, w praktyce system władzy wybieralnej przez lud na zasadzie większości głosów.

Ochlokracja –„rządy motłochu”, w praktyce zwyrodniała forma demokracji, w której władza jest sprawowana bez struktur i zasad prawnych, bezpośrednio przez niezorganizowany, ulegający zmiennym emocjom tłum.

Teokracja –„rządy bogów”, w praktyce system archaiczny o historycznym znaczeniu, współcześnie odrzucony nawet przez islamistów.

Technokracja – „rządy specjalistów technicznych”, w praktyce system zrodzony jako koncepcja rządzenia gospodarką w USA w latach 20tych XX wieku, objawił się w powszechnie krytykowanym ruchu technokratów.

Pajdokracja –„rządy młodych, niedoświadczonych”, w praktyce system pozostający fikcją literacką.

Gerontokracja –„rządy starszych”, w praktyce w starożytnej Grecji rządy sprawowane przez radę starców, najbardziej doświadczonych członków społeczeństwa.

Populikracja –„rządy populistyczne”, w praktyce system władzy będącej zakładnikiem swoich wyborców, ich oczekiwań i postulatów.

Kleptokracja –„rządy złodziei”, w praktyce nie wymaga komentarza.

Plutokracja –„rządy bogaczy”, również nie wymaga komentarza.

Timokracja –„rządy honoru”, w praktyce nie występowały, pozostały platońską utopią.

Merytokracja - „rządy merytoryczne”, w praktyce system władzy sprawowanej przez osoby najbardziej kompetentne, utalentowane, wybierane zgodnie z systemem zasług.

Aneta Zelek

Kracja – gr. Kratos – rządy, władza.

Dr hab. Aneta Zelek, profesor Zachodniopomorskiej Szkoły Biznesu w Szczecinie, prorektor ds. rozwoju, dyrektor generalny Centrum Rozwoju Biznesu ZPSB