Tegoroczna świąteczna telewizja dostarczyła mi zaskakującej inspiracji do tego felietonu. I nie była to żadna „Opowieść wigilijna” z dyżurnego repertuaru polskiej telewizji , lecz film o Leszku Balcerowiczu „Gra o wszystko”.

Dzięki uprzejmości HBO, obejrzałam niezwykły i jakże prawdziwy dokument obrazujący przemiany gospodarcze, które dokonały się w Polsce 20 lat temu oraz ich autora i duchowego ojca. Autorzy dokumentu przedstawili Balcerowicza jako człowieka, który podjął się bardzo trudnej misji przeobrażenia polskiej gospodarki w gospodarkę – jak sam Balcerowicz powiadał - „w zachodnim stylu”. To dzięki niemu Polska jako pionier transformacji systemowej w Europie Środkowej i Wschodniej odrzuciła skompromitowany ustrój gospodarki centralnie planowanej i zadeklarowała zwrot w kierunku gospodarki rynkowej.

Film opowiada o trudnych czasach dla polskiej gospodarki i polskiego społeczeństwa, ale również bardzo trudnych czasów dla samego Leszka Balcerowicza. Po latach główny bohater wspomina i odsłania swoje obawy o koszty podejmowanych wtedy decyzji. Udowadnia, że był świadom wszelkich konsekwencji forsowanych wtedy rozwiązań, a jednocześnie jeszcze raz z determinacją przekonuje, że nie było alternatywnych scenariuszy.

Teraz dopiero przyznaje się, jak bardzo odpowiedzialność za powodzenie tego prekursorskiego projektu obciążała jego psychikę, a nawet wpływała na emocje całej rodziny. Sam Balcerowicz głosząc heretyczne – jak na owe czasy – poglądy, przeżył bowiem rodzaj schizmy – wyłamał się spod posłuszeństwa „jedynie słusznej ideologii gospodarczej”. Czekała go za to ekskomunika. Ileż razy musiał odpierać nierzeczowe zarzuty, padające zwykle ze strony ludzi znacznie mniejszej skali i niższego intelektu. Dzisiaj z satysfakcją stwierdzam, że jego przeciwnicy odeszli w niepamięć, a ich politykierskie deformacje i wypaczenia nie umniejszają zwycięstwa Balcerowicza. Sukces Balcerowicza to aktualna kondycja polskiej gospodarki, jej odporność na kryzys i niekwestionowane zmiany w krajobrazie społeczno – gospodarczym Polski.

Ten film to należny i zasłużony hołd dla Leszka Balcerowicza. Ogląda się go dziś z wielką satysfakcją, ale również ze wzruszeniem. Szkoda, że tak szybko zapominamy. Szkoda, że obrazki długich kolejek „za wszystkim”  i dantejskich scen z polskich sklepów zostały wymazane z naszej pamięci. Szkoda, że nie pamiętamy, że dostaliśmy od Leszka Balcerowicza „życie udane, zamiast udawanego”. I za to Panie Profesorze należą się Panu ogromne podziękowania.

Aneta Zelek

Dr hab. Aneta Zelek, profesor Zachodniopomorskiej Szkoły Biznesu w Szczecinie, prorektor ds. rozwoju, dyrektor generalny Centrum Rozwoju Biznesu ZPSB